Złączki do rur kształtki PP

Kształtki PP wypierają stopniowo tradycyjne kształtki stalowe ocynkowane w instalacjach nawadniania z kilku bardzo praktycznych powodów:

Odporność na korozję i chemię nawozową. Polipropylen nie rdzewieje, nie utlenia się i nie reaguje z nawozami stosowanymi w fertygacji. Węzeł instalacyjny z kształtek PP w studzience zaworowej po 10 latach wygląda dokładnie tak samo jak w dniu montażu – kształtki stalowe ocynkowane w tym samym czasie, przy kontakcie z wilgotnym gruntem i nawozami, pokrywają się rdzą i korozją na gwintach, co utrudnia ich późniejszy demontaż.

Lżejsze od metalu, łatwiejsze w montażu. Kształtka PP 1" waży wielokrotnie mniej niż jej odpowiednik stalowy – co ma znaczenie przy budowie rozbudowanych węzłów z kilkunastoma kształtkami.

Brak konieczności uszczelniania pakułami. Do gwintów PP stosuje się wyłącznie taśmę teflonową lub nić teflonową. Pakuły konopne bezwzględnie nie mogą być stosowane z kształtkami PP – pęcznieją pod wpływem wody i wywierają tak duże ciśnienie na ścianki gwintu PP, że mogą je trwale uszkodzić lub spowodować pęknięcie. To najczęstszy błąd montażowy przy kształtkach PP, który kończy się przeciekiem lub koniecznością wymiany uszkodzonej kształtki.

Kompatybilność z armaturą nawadniania. Korpusy elektrozaworów, filtry, regulatory ciśnienia i rozdzielacze do systemów nawadniania posiadają gwinty o standardowych rozmiarach calowych BSP (3/4", 1", 1 1/4", 1 1/2", 2") – dokładnie te same, w których dostępne są kształtki PP. Budowa węzła zaworowego staje się układanką ze standardowych elementów.

Nypel PP (GZ × GZ) Krótka złączka prosta z gwintem zewnętrznym (GZ) na obu końcach. Stosowana jako przedłużenie gwintu lub jako łącznik między dwiema złączkami z gwintem wewnętrznym (GW) – np. do przedłużenia wylotem elektrozaworu do wysokości gwintu kolana lub redukcji. Dostępny w wersjach równoprzelotowych (np. 1" × 1") i redukcyjnych (np. 1" × 3/4") – nypel redukcyjny. Jeden z najczęściej używanych elementów przy budowie węzłów zaworowych.

Nypel redukcyjny PP (GZ × GZ – różne rozmiary) Nypel z dwoma różnymi rozmiarami gwintu zewnętrznego – np. 1" GZ × 3/4" GZ. Stosowany do przejścia z większego rozmiaru gwintu na mniejszy lub odwrotnie przy rozbudowie istniejącego węzła instalacyjnego. Pozwala uniknąć konieczności stosowania oddzielnej redukcji GZ × GW, upraszczając układ kształtek.

Mufa PP (GW × GW) Złączka prosta z gwintem wewnętrznym (GW) na obu końcach. Łączy dwie kształtki lub elementy armatury z gwintem zewnętrznym (GZ) w linii prostej. Stosowana np. do przedłużenia rury gwintowanej, do łączenia armatury w jednym ciągu lub jako element węzła zaworowego łączący nypel z zaworem kulowym.

Kolano PP 90° GW × GW Zmiana kierunku instalacji o 90° z gwintem wewnętrznym na obu wyjściach. Najczęściej stosowane kolano w węzłach instalacyjnych przy elektrozaworach i filtrach – wkręcane w wylot elektrozaworu lub wylot filtra, kierujące rurę do innej sekcji. Dostępne w rozmiarach 1/2" do 2".

Kolano PP 90° GZ × GW Zmiana kierunku o 90° z gwintem zewnętrznym (GZ) na jednym końcu i gwintem wewnętrznym (GW) na drugim. Stosowane wszędzie tam gdzie jedno wyjście kolana ma być wkręcone w element z GW (np. wyjście filtra lub korpus armatury), a drugie ma przyjąć nypel lub element z GZ.

Kolano PP 90° GZ × GZ Zmiana kierunku o 90° z gwintem zewnętrznym na obu końcach. Wkręcane w dwa elementy z GW jednocześnie – np. łączące wylot elektrozaworu z wlotem filtra pod kątem 90° bez dodatkowych nypli. Rzadziej stosowane niż GW × GW, ale niezastąpione w sytuacjach gdzie oba połączone elementy mają gwinty wewnętrzne.

Trójnik PP GW (3× GW) Rozgałęzienie z trzema gniazdami gwintowymi wewnętrznymi (GW). Stosowany w węzłach instalacyjnych do rozdzielenia jednej linii zasilającej na dwie gałęzie lub do podłączenia manometru i zaworu spustowego do istniejącej rury gwintowanej. Dostępny w wersjach równoprzelotowych i redukcyjnych (odejście boczne mniejsze niż przelot główny).

Trójnik PP GZ (3× GZ lub GZ × GW × GZ) Trójnik z gniazdami gwintowymi zewnętrznymi lub w kombinacji GZ i GW. Stosowany do rozgałęzień w węzłach gdzie łączone elementy mają gwinty wewnętrzne lub mieszane. Rzadziej spotykany niż trójnik GW, ale niezbędny w specyficznych konfiguracjach węzłów.

Redukcja PP GW × GZ Przejście z gwintu wewnętrznego na zewnętrzny – inaczej mówiąc: redukcja nakrętkowa, wkręcana w element z GW i przyjmująca w swoim GW element z GZ. Stosowana do dopasowania rozmiarów gwintu przy łączeniu armatury o różnych rozmiarach – np. przejście z filtra 1" na elektrozawór 3/4".

Redukcja PP GW × GW (mufa redukcyjna) Złączka prosta z dwoma gniazdami GW o różnych rozmiarach – np. 1" GW × 3/4" GW. Stosowana do zwężenia lub powiększenia gwintu między elementami armatury bez zmiany kierunku przepływu.

Redukcja krótka PP GZ × GW Krótka kształtka redukcyjna zwana też buszlem lub redukcją zewnętrzną – GZ na większym końcu, GW na mniejszym. Wkręcana w element z GW większego rozmiaru, przyjmuje w swoje GW element z GZ mniejszego rozmiaru. Szeroko stosowana do dopasowania gwintów przy podłączaniu elektrozaworów, filtrów i rozdzielaczy o różnych rozmiarach.

Korek PP GZ (zaślepka zewnętrzna) Zamknięcie gwintu wewnętrznego (GW) kształtki lub armatury. Stosowany do zaślepienia wolnych wylotów rozdzielaczy, wolnych odejść trójników i chwilowego zamknięcia wlotu armatury podczas montażu lub konserwacji.

Korek PP GW (zaślepka wewnętrzna) Zamknięcie gwintu zewnętrznego (GZ) kształtki lub armatury – np. wolnego nypla lub wylotu króćca. Uzupełnia zestaw kształtek PP o element niezbędny do każdej prawidłowo wykończonej instalacji.

Przy zamawianiu kształtek PP najważniejsze jest prawidłowe określenie rodzaju gwintu na każdym wyjściu kształtki. Pomyłka w oznaczeniu GW/GZ to jeden z najczęstszych błędów zakupowych przy budowie węzłów instalacyjnych:

GW – gwint wewnętrzny (ang. female): otwór z gwintem wewnątrz kształtki – wkręcamy w niego element z gwintem zewnętrznym. GW wygląda jak nakrętka – gwint jest po stronie wewnętrznej.

GZ – gwint zewnętrzny (ang. male): króciec z gwintem na zewnątrz – wkręcamy go w element z gwintem wewnętrznym. GZ wygląda jak śruba – gwint jest po stronie zewnętrznej.

Praktyczna zasada przy określaniu potrzebnej kształtki: patrz na element, z którym kształtka ma współpracować:

• Element zakończony króćcem z gwintem na zewnątrz (GZ) → kształtka musi mieć GW po tej stronie
• Element zakończony otworem z gwintem wewnątrz (GW) → kształtka musi mieć GZ po tej stronie

Każde połączenie gwintowane z kształtek PP wymaga uszczelnienia. Jedyne dopuszczalne uszczelniacze:

Taśma teflonowa (PTFE) – biała cienka taśma nawijana na gwint zewnętrzny (GZ) przed wkręceniem. Nawijaj w kierunku gwintu (zgodnie z ruchem wskazówek zegara patrząc od końca kształtki) – dzięki temu wkręcanie dokręca taśmę zamiast ją rozwijać. Minimalna liczba warstw: 3–4 obwinięcia na pełnej długości gwintu. Przy gwintach dużych (1" i powyżej) stosuj 5–6 warstw.

Nić teflonowa (PTFE) – gęstsza od taśmy, szczególnie polecana przy gwintach nierównych lub przy ponownym montażu. Nawijana analogicznie do taśmy.

Czego bezwzględnie nie używać: pakuł konopnych – pęcznieją pod wpływem wody, wywierają nadmierne ciśnienie na ścianki gwintu PP i mogą je trwale uszkodzić lub spowodować pęknięcie kształtki. Nawet jedna krotnie użyte pakuły w gwincie PP mogą prowadzić do awarii węzła instalacyjnego.