Nawadnianie dokorzeniowe

Nawadnianie dokorzeniowe – systemy RWS i RZWS

Drzewo posadzone przy miejskim chodniku, otoczone betonowymi płytami ze wszystkich stron, ma do dyspozycji tylko tę wąską, utwardzoną glebę pod swymi korzeniami. Woda opadowa spływa po bruku do kanalizacji, zanim zdąży przesiąknąć w głąb. Gleba pod chodnikiem jest zbita od lat przez pieszych i samochody – kapilarne wznoszenie wody prawie nie działa. Nawet gdy właściciel przywiezie beczkowóz i poleje wokół pnia, większość wody spłynie po powierzchni utwardzenia lub zostanie pobrana przez płytkie korzenie trawnika, zanim dotrze do strefy, gdzie rosną korzenie pokarmowe drzewa. Efektem jest drzewo, które walczy o przeżycie w środowisku, w którym nie powinno rosnąć – i najczęściej przegrywa tę walkę w ciągu kilku lat.

Nawadnianie dokorzeniowe rozwiązuje ten problem u źródła: zamiast lać wodę na powierzchnię i liczyć, że trafi tam, gdzie jest potrzebna, dostarcza ją bezpośrednio do głębokiej strefy korzeniowej przez perforowaną tubę zainstalowaną pionowo w gruncie obok rośliny. Woda, tlen i składniki odżywcze trafiają dokładnie tam, gdzie są aktywne korzenie pokarmowe – na głębokości 25–90 cm, w zależności od modelu systemu i wielkości rośliny.

Dlaczego nawadnianie dokorzeniowe jest skuteczniejsze od powierzchniowego?

Odpowiedź kryje się w biologii korzeni. Korzenie pokarmowe – te cienkie, aktywnie pobierające wodę i składniki odżywcze – nie rosną przy samej powierzchni gruntu. Rosną głębiej, gdzie gleba jest wilgotna, chłodna i bogata w tlen wolny od wahań temperatury. Przy regularnym nawadnianiu powierzchniowym rośliny szybko uczą się pobierać wodę z płytkich warstw gleby i rozwijają system korzeni płytkich zamiast głębokich. Płytki system korzeniowy to krótszy zasięg poboru wody, mniejsza odporność na suszę i w przypadku drzew miejskich – większe ryzyko wynurzania korzeni przez chodniki i nawierzchnie.

Nawadnianie dokorzeniowe odwraca ten mechanizm: woda jest dostępna wyłącznie głęboko, więc korzenie podążają za nią w dół. Wyniki badania przeprowadzonego przez Uniwersytet Arizony potwierdziły tę prawidłowość – drzewa nawadniane dokorzeniowo systemem Rain Bird RWS wykazały wyraźnie większą masę głębokich korzeni i lepszy przyrost nadziemny niż drzewa nawadniane powierzchniowo przy identycznej ilości wody.

Trzy dodatkowe korzyści odróżniają nawadnianie dokorzeniowe od każdej innej metody:

Napowietrzanie gleby. Perforowana tuba systemu dokorzeniowego nie jest tylko kanałem dla wody – jest również stałym kanałem wentylacyjnym umożliwiającym wymianę gazów między strefą korzeniową a atmosferą. Gleba w strefie korzeniowej produkuje CO₂ i inne gazy metaboliczne, które przy braku wymiany gazowej kumulują się i tworzą chemiczny stres korzeniowy. Tuba systemu dokorzeniowego odprowadza te gazy na zewnątrz i wpuszcza świeży tlen, co bezpośrednio przekłada się na intensywność oddychania korzeni i tempo poboru składników pokarmowych.

Eliminacja szoku po przesadzeniu. Pierwsze tygodnie po przesadzeniu drzewa lub krzewu to moment największego stresu wodnego – uszkodzony przy wykopie system korzeniowy nie jest w stanie pobierać wody tak efektywnie jak przed przesadzeniem, a jednocześnie roślina transpiruje normalne ilości wody przez liście. Dokorzeniowe dostarczenie wody bezpośrednio do bryły korzeniowej radykalnie skraca czas, w którym roślina doświadcza deficytu wodnego, i istotnie zmniejsza ryzyko utraty rośliny bezpośrednio po posadzeniu.

Skuteczność w miejscach niedostępnych dla zraszaczy. Pod koronami drzew, przy fundamentach budynków, w środku gęstych nasadzeń i przy roślinach otoczonych nawierzchnią utwardzoną – wszędzie tam, gdzie umieszczenie zraszacza powierzchniowego jest niemożliwe lub nieefektywne, system dokorzeniowy jest jedynym sensownym rozwiązaniem technicznym.

System Rain Bird RWS – budowa i modele

Rain Bird Root Watering System (RWS) to pionierski system nawadniania dokorzeniowego oparty na koszykowo tkanym, perforowanym zbiorniku polimerowym instalowanym pionowo w gruncie przy roślinie. Opatentowany wzór tkaniny koszykowej zapewnia tysiące mikrootworów równomiernie rozmieszczonych na całej powierzchni bocznej tuby – woda dostarczana do wnętrza tuby sączy się przez te otwory w poziomie na całej głębokości instalacji, zwilżając glebę od góry do dołu strefy korzeniowej jednocześnie.

Na szczycie tuby montowana jest fabrycznie zainstalowana dysza z serii Rain Bird 1401 z kompensacją ciśnienia, działająca w zakresie 1,5–5,5 bara. Kompensacja ciśnienia gwarantuje stały, powtarzalny wydatek niezależnie od wahań ciśnienia w instalacji – każde drzewo w systemie otrzymuje identyczną dawkę wody przy każdym cyklu nawadniania. Tuba wyposażona jest w trwałą nakładkę blokującą z kratką odporną na wandalizm, chroniącą wylot systemu przed uszkodzeniami mechanicznymi, wprowadzaniem ciał obcych i działaniami osób trzecich.

Materiał korpusu to polimer wysokiej jakości z termoplastycznymi składnikami hamującymi działanie promieniowania UV – system przeznaczony jest do wieloletniej eksploatacji w gruncie bez utraty właściwości mechanicznych.

Modele Rain Bird RWS:

Model	Wysokość	Średnica	Wydatek	Przeznaczenie
RWS-S-BG (Shrub)	25,4 cm	5,1 cm	57 l/h	Krzewy, małe nasadzenia
RWS-M-BG (Mini)	45,7 cm	7,6 cm	57–72 l/h	Małe i średnie drzewa, duże krzewy
RWS-BGX	91,4 cm	7,6 cm	57–72 l/h	Duże drzewa, głęboka strefa korzeniowa

Model Shrub RWS-S-BG przeznaczony do nawadniania krzewów wyposażony jest w nieco inną konstrukcję głowicy: zatrzaskowa zaślepka i zaślepka podstawowa zamiast pełnej tuby koszykowej – odpowiednia do płytszego systemu korzeniowego krzewów. Modele Mini i BGX to pełna tuba koszykowa z narastającą głębokością i odpowiednio dobranym wydatkiem dyszy 1401.

System Hunter RZWS – budowa i modele

Hunter Root Zone Watering System (RZWS) to odpowiedź Hunter Industries na te same potrzeby co Rain Bird RWS, zrealizowana z zastosowaniem opatentowanej technologii StrataRoot. Kluczową różnicą konstrukcyjną między RZWS a RWS jest obecność wewnętrznych poprzecznych przegród StrataRoot rozmieszczonych na całej długości cylindra nawadniającego. Przegrody te spełniają podwójną rolę: kierują wodę lateralnie – na boki cylindra – na każdym poziomie głębokości zamiast pozwalać jej opadać wyłącznie na dno tuby, oraz mechanicznie usztywniają cylinder, zwiększając jego trwałość i odporność na ściskanie przez zasypywany grunt.

Efektem jest bardziej równomierne nawilżenie gleby na całej głębokości instalowanego cylindra – woda dystrybuowana jest poziomymi warstwami przez przegrody zamiast grawitacyjnie spływać na dno i zwilżać tylko dolną część strefy korzeniowej.

Na szczycie cylindra montowana jest fabrycznie zainstalowana płuczka z kompensacją ciśnienia, zapewniająca precyzyjny, powtarzalny przepływ. System wyposażony jest w trwałą nakładkę blokującą chroniącą przed wandalizmem. Cylindry RZWS dostępne są w wersji standardowej (wydatek 54 l/h) i wysokowydajnej CV (wydatek 114 l/h), co pozwala dostosować system do różnych potrzeb wodnych roślin i różnych projektów hydraulicznych.

Modele Hunter RZWS:

Model	Wysokość	Średnica	Wydatek	Przeznaczenie
RZWS-10-25	25 cm	5,1 cm	54 l/h	Krzewy, małe nasadzenia
RZWS-18-25	45 cm	7,6 cm	54 l/h	Małe drzewa, duże krzewy
RZWS-18-50	45 cm	7,6 cm	114 l/h	Małe drzewa – wysoki wydatek
RZWS-18-50-CV	45 cm	7,6 cm	114 l/h	Małe drzewa – wysoki wydatek, CV
RZWS-36-25	90 cm	7,6 cm	54 l/h	Duże drzewa
RZWS-36-50	90 cm	7,6 cm	114 l/h	Duże drzewa – wysoki wydatek
RZWS-36-50-CV	90 cm	7,6 cm	114 l/h	Duże drzewa – wysoki wydatek, CV

Rain Bird RWS vs Hunter RZWS – porównanie

Cecha	Rain Bird RWS	Hunter RZWS
Technologia dystrybucji wody	Tuba koszykowa z mikrootworami na całej powierzchni	Cylinder z przegrodami StrataRoot kierującymi wodę lateralnie
Wbudowana dysza	Rain Bird 1401 PC (kompensacja ciśnienia)	Płuczka PC (kompensacja ciśnienia)
Zakres ciśnienia	1,5–5,5 bara	1,5–5,5 bara
Dostępne wydatki	57–72 l/h	54 l/h lub 114 l/h
Dodatkowe usztywnienie cylindra	Nie – elastyczna tuba koszykowa	Tak – przegrody StrataRoot
Dostępne wysokości	25,4 / 45,7 / 91,4 cm	25 / 45 / 90 cm
Ochrona przed wandalizmem	Kratka i nakładka blokująca	Nakładka blokująca
Gwarancja	3 lata	Standardowa gwarancja Hunter
Kompatybilność	System linii kroplujących Rain Bird	Standardowe złączki instalacji nawadniania

Oba systemy osiągają ten sam cel – efektywne nawadnianie głębokiej strefy korzeniowej – przez nieco różne drogi techniczne. RWS Rain Bird wyróżnia się opatentowaną tkaniną koszykową o tysiącach mikrootworów i dłuższą historią stosowania w realizacjach na całym świecie. RZWS Hunter wyróżnia się technologią StrataRoot zapewniającą bardziej systematyczną dystrybucję wody na poszczególnych poziomach głębokości i większą mechaniczną trwałością cylindra w trudnych warunkach gruntowych.

Gdzie i kiedy stosować systemy dokorzeniowe

Drzewa i krzewy na obszarach zurbanizowanych – zieleń uliczna, drzewa na parkingach, roślinność w pasach zieleni oddzielonych nawierzchnią utwardzoną od wszystkich stron. To środowisko, w którym nawadnianie powierzchniowe jest fizycznie niemożliwe lub całkowicie nieskuteczne – systemy dokorzeniowe są jedynym rozwiązaniem technicznym.

Nowe nasadzenia przez pierwsze 2–5 lat – szczególnie drzewa i krzewy przesadzane z bryłą korzeniową i narażone na szok przesadzeniowy. System dokorzeniowy zainstalowany przy sadzeniu eliminuje najniebezpieczniejszy dla rośliny okres braku wody po przesadzeniu i istotnie skraca czas adaptacji rośliny do nowego stanowiska.

Drzewa wartościowe i chronione – zabytkowe okazy, drzewa wpisane do rejestru, drzewa o wysokiej wartości krajobrazowej lub przyrodniczej. Koszt zakupu i instalacji systemu dokorzeniowego jest wielokrotnie niższy niż wartość drzewa, które chroni.

Ogrody z nawierzchnią utwardzoną – rezydencje, ogrody reprezentacyjne i parki, gdzie nawierzchnie kamienna lub betonowa dominuje nad powierzchnią biologicznie czynną. Dreny dokorzeniowe instalowane przy sadzeniu roślin, zakryte wiekiem na poziomie nawierzchni, są zupełnie niewidoczne i nie zakłócają estetyki ogrodu.

Sady i plantacje w rejonach z trudnym dostępem wody – systemy dokorzeniowe pozwalają osiągnąć wyższą efektywność wykorzystania wody niż nawadnianie powierzchniowe, co ma bezpośrednie znaczenie ekonomiczne przy rosnących kosztach wody i przy uprawach w regionach z niedoborami opadów.

Wyników na stronie:

Sortuj według: