To najczęstsze pytanie i najczęstszy błąd przy samodzielnym montażu. Korzenie roślin – w tym trawnika, chwastów i krzewów – w naturalny sposób wędrują w glebie ku źródłom wilgoci. Emiter linii naziemnej jest stałym, ciepłym i wilgotnym punktem w glebie. Korzenie dochodzą do otworu emitera, wnikają do jego wnętrza i trwale go zatykają. Efektem jest stopniowe, trudne do wykrycia obumieranie poszczególnych emiterów, nierównomierność nawadniania i konieczność rozkopania całej instalacji.

Drugi problem to zasysanie zanieczyszczeń. Emiter linii naziemnej nie posiada zaworu antysyfonowego – po zakończeniu cyklu nawadniania, gdy ciśnienie w rurociągu spada, przez otwarty emiter zasysana jest gleba i drobiny organiczne z bezpośredniego otoczenia. W warunkach podziemnych prowadzi to do szybkiego i nieodwracalnego zapchania emitera.

Producenci linii podziemnych stosują różne, uzupełniające się technologie ochrony:

Ekran miedziany (Copper Shield™ – Rain Bird XFS) Opatentowana przez Rain Bird blaszka miedziana zatopiona wokół każdego emitera. Pod wpływem wody miedź uwalnia jony Cu²⁺, które działają jak naturalna bariera chemiczna hamująca wzrost i rozgałęzianie korzeni w bezpośrednim sąsiedztwie emitera. Technologia potwierdzona badaniami prowadzonymi od 1982 roku – skutecznie ogranicza wrastanie korzeni bez użycia herbicydów i bez żadnej ingerencji użytkownika. Jedyna na rynku technologia ochrony przed korzeniami niewymagająca chemikaliów.

Tlenek miedzi w żywicy emitera (Cu₂O – Rivulis D5000 PC/AS CX) Tlenek miedzi (Cu₂O) wstrzyknięty bezpośrednio do materiału, z którego wykonany jest emiter. Działa analogicznie do ekranu miedzianego – uwalnia jony miedzi hamujące wzrost korzeni przy każdym kontakcie z wilgocią. Metoda ta jest skuteczna przez cały okres eksploatacji linii, ponieważ Cu₂O stanowi integralną część tworzywa emitera, a nie zewnętrzny element, który mógłby ulec uszkodzeniu.

Zawór antysyfonowy (AS – Anti-Siphon) Element obowiązkowy w każdej prawdziwej linii podziemnej. Membrana w emiterze otwiera się wyłącznie podczas nawadniania (przy ciśnieniu powyżej progu otwarcia) i zamyka się szczelnie natychmiast po spadku ciśnienia. Zapobiega zasysaniu gleby i zanieczyszczeń do wnętrza emitera oraz zabezpiecza przed kapaniem wody po zakończeniu cyklu, które przyciągałoby korzenie do emitera.

Samoczyszczący labirynt przepływowy W wielu modelach labirynt emitera zaprojektowany jest tak, by przy każdym starcie sekcji intensywny przepływ turbulentny samoistnie przepłukiwał kanały emitera z drobnych osadów. Minimalizuje to konieczność ręcznego serwisowania i wydłuża żywotność instalacji bez rozkopywania.

Linia podziemna sprawdza się wszędzie tam, gdzie wygląd terenu jest priorytetem lub gdzie linia naziemna byłaby stale narażona na uszkodzenia:

• Trawniki ozdobne i boiska – idealne zastosowanie. Całkowita niewidoczność, brak ryzyka uszkodzenia przez kosiarkę, nawadnianie możliwe w ciągu dnia bez zwilżania powierzchni trawy
• Tereny reprezentacyjne i komercyjne – place, skwery, tereny przy obiektach publicznych, gdzie estetyka ma kluczowe znaczenie
• Żywopłoty i pasy zieleni wzdłuż ogrodzeń – linia układana wzdłuż rzędu krzewów, niedostępna dla narzędzi ogrodniczych
• Rabaty i nasadzenia w nawierzchniach utwardzonych – przy chodnikach, podjezdach i placach, gdzie rozkopywanie w celu regulacji linii naziemnej byłoby uciążliwe
• Skarpy i nasypy – w połączeniu z wariantem CV (zawór antydrenażowy), który eliminuje wyciek grawitacyjny po zakończeniu nawadniania
• Ogrody na dachach zielonych i tarasach – brak widocznej instalacji, niskie zużycie wody, brak zwilżania powierzchni chodnikowej

Instalacja linii podziemnej przypomina układanie ogrzewania podłogowego – wymaga starannego przygotowania podłoża i precyzyjnego rozplanowania ciągów, ale po zakopaniu system pracuje latami bez konieczności ingerencji.

Przygotowanie podłoża Przed układaniem linii usuń z gleby kamienie, gruby żwir i stare korzenie, które mogłyby mechanicznie uszkodzić rurkę lub zakłócić równomierność głębokości ułożenia. Jeśli instalujesz linię na nowym trawiku, ułóż ją przed wysianiem trawy lub ułożeniem murawy z rolki – prace instalacyjne są wtedy wielokrotnie łatwiejsze.

Głębokość montażu Standardowa głębokość to 5–15 cm pod powierzchnią gruntu. Przy płytszym ułożeniu (5–7 cm) woda szybciej dociera do powierzchni, co jest korzystne przy trawnikach i roślinach o płytkim systemie korzeniowym. Przy głębszym ułożeniu (10–15 cm) woda nawadnia głębiej, co sprzyja silnemu ukorzenieniu. Głębokość poniżej 15 cm jest zbędna i utrudnia dostęp serwisowy.

Rozstaw równoległych ciągów Ciągi linii układa się równolegle, w odstępach 20–40 cm – zależnie od rodzaju gleby i roślin. Na glebach przepuszczalnych (piaszczystych) odstępy są mniejsze (20–25 cm), bo woda słabo rozprowadza się poziomo. Na glebach gliniastych i ciężkich można stosować odstęp 30–40 cm. Do trawników standardem jest rozstaw 30 cm.

Pętla hydrauliczna Dla najlepszej równomierności nawadniania zaleca się zamknięcie linii w obieg zamknięty (pętlę hydrauliczną) – oba końce ciągu podłączone do rury zasilającej, a nie tylko jeden koniec zasilający i drugi zaślepiony. Woda płynąca z obu stron wyrównuje ciśnienie na całej długości linii, eliminując różnice wydatku między pierwszym a ostatnim emiterem.

Filtr i reduktor ciśnienia Filtr siatkowy lub tarczowy min. 120 mesh jest bezwzględnie obowiązkowy – emiterów podziemnych nie można wyczyścić bez rozkopywania instalacji. Jeśli ciśnienie sieciowe przekracza 3,0–3,5 bara, zamontuj reduktor ciśnienia na wejściu każdej sekcji.

Główną zaletą linii podziemnych jest minimalna wymagana konserwacja:

Płukanie sezonowe – na początku każdego sezonu nawadniającego (wiosna) zdejmij zaślepki końcowe, uruchom sekcję i przepłucz linie przez 2–3 minuty intensywnym przepływem. Usuwa to nagromadzone przez zimę osady i czyści labirynty emiterów ze wszelkich zanieczyszczeń.

Zimowanie – linie podziemne w klimacie polskim należy bezwzględnie odwodnić przed mrozami. Zamknij zawór główny, następnie przedmuchaj każdą sekcję sprężonym powietrzem (2–3 razy po 30 sekund na sekcję) lub uruchom sekcje przy zamkniętym zaworze głównym, by woda z rurociągów bocznych spłynęła do dolnych punktów instalacji przez zawory spustowe. Woda zamarzająca w rurce podziemnej pod ciśnieniem rozszerza się i nieodwracalnie uszkadza emiter.