Dozowniki

Dozownik inżektorowy oparty jest na fizycznej zasadzie zwężki Venturiego – jednej z najprostszych i najbardziej niezawodnych metod przenoszenia cieczy bez użycia pomp i energii elektrycznej.

Wewnątrz dozownika znajduje się zwężona dysza, przez którą przepływa woda z instalacji. Zgodnie z równaniem Bernoulliego: w miejscu zwężenia prędkość przepływu rośnie, a ciśnienie spada. Jeśli ciśnienie w miejscu zwężenia jest wystarczająco niskie, po obu stronach zwężki powstaje podciśnienie – i to podciśnienie zasysa roztwór nawozowy z zewnętrznego zbiornika przez wężyk ssący z koszem filtracyjnym. Zassany nawóz miesza się z wodą i jako gotowa pożywka trafia razem z nią bezpośrednio do systemu nawadniania – do linii kroplujących, mikrokreplowników lub zraszaczy.

Cały proces odbywa się pasywnie – bez zasilania elektrycznego, bez pomp, bez mechanizmów ruchomych. Jedynym warunkiem pracy dozownika jest odpowiednia różnica ciśnień między wlotem i wylotem wody, którą zapewnia podłączony szeregowo zawór dławiący (bypass).

To najważniejsza rzecz, którą należy sprawdzić przed zakupem. Dozownik inżektorowy nie jest urządzeniem universalnym działającym w każdych warunkach – wymaga spełnienia konkretnych parametrów hydraulicznych:

Minimalna różnica ciśnień wlot–wylot: 18–30% Zwężka zaczyna zasysać nawóz dopiero gdy ciśnienie na wylocie jest co najmniej 18% niższe od ciśnienia na wlocie. Maksymalną wydajność ssania osiąga przy różnicy ciśnień wynoszącej 40–50%. Różnicę tę wytwarza zawór dławiący (bypass) zamontowany na rurociągu głównym równolegle do dozownika – częściowe przymknięcie zaworu dławiącego wymusza przepływ wody przez dozownik i generuje potrzebną różnicę ciśnień.

Minimalne ciśnienie na wlocie Dozownik potrzebuje co najmniej 1,5–2,0 bara ciśnienia na wlocie, by wygenerować podciśnienie ssące wystarczające do zassania nawozu. Przy niższym ciśnieniu (zasilanie grawitacyjne z niskiego zbiornika, słaba pompa) ssanie nawozu będzie niewystarczające lub w ogóle nie nastąpi.

Minimalny przepływ przez instalację Dozownik może pracować tylko wtedy, gdy przez instalację nawadniania przepływa woda. Przepływ przez instalację musi być większy niż przepływ własny zwężki (wartość ssania), bo w przeciwnym razie cała woda z instalacji zostanie „skonsumowana" przez dozownik, a sekcje nawadniające przestaną działać. Minimalny przepływ instalacji podawany jest w specyfikacji każdego modelu (np. 2500 l/h dla zwężki Ø50 mm).

Dozownik inżektorowy montowany jest na obejściu (by-passie) rurociągu głównego instalacji – nie bezpośrednio w ciągu rury głównej. Układ składa się z trzech elementów:

1. Trójnik wlotowy – odgałęzienie od rury głównej przed zaworem dławiącym, doprowadzające wodę do wlotu dozownika.

2. Dozownik inżektorowy – zwężka Venturiego z króćcem ssącym, do którego podłączony jest wężyk ssący z koszem filtracyjnym zanurzonym w zbiorniku z nawozem.

3. Trójnik wylotowy – powrót z wylotu dozownika do rury głównej za zaworem dławiącym.

Zawór dławiący na rurociągu głównym między trójnikami wlotowym i wylotowym przymykany jest podczas fertygacji, wymuszając przepływ wody przez dozownik i generując różnicę ciśnień niezbędną do ssania nawozu. Po zakończeniu fertygacji zawór dławiący otwierany jest w pełni i woda wraca do normalnego przepływu przez rurę główną.

Dozownik montowany jest zazwyczaj w studzience zaworowej, szafce instalacyjnej lub skrzynce jumbo razem z baterią elektrozaworów, filtrem i reduktorem ciśnienia – tworząc kompletny węzeł sterujący instalacją nawadniania.

Dozowniki inżektorowe dostępne są w kilku rozmiarach dopasowanych do średnicy rurociągu głównego instalacji i wymaganej wydajności sekcji:

Zalety:

• Brak zasilania elektrycznego – pracuje wyłącznie na energii ciśnienia wody; nie wymaga prądu, baterii ani sterowania
• Brak elementów ruchomych – wyjątkowo prosta i niezawodna konstrukcja; jedynym elementem roboczym jest statyczna zwężka Venturiego
• Odporność chemiczna – wykonane z polipropylenu lub kwasoodpornego tworzywa PP/PVDF; odporne na działanie nawozów, kwasów i zasad w typowych stężeniach ogrodniczych
• Niska cena i prostota montażu – najtańsze rozwiązanie fertygacji dostępne na rynku; montaż nie wymaga specjalistycznych narzędzi ani wiedzy hydraulicznej
• Automatyczna praca z systemem nawadniania – fertygacja odbywa się podczas każdego cyklu nawadniania automatycznie, bez interwencji użytkownika

Ograniczenia:

• Wymaga stałej różnicy ciśnień – przy zmiennym ciśnieniu sieciowym wydajność ssania się zmienia, co utrudnia precyzyjne dozowanie stężenia pożywki
• Stała proporcja ssania – zwężka Venturiego nie ma regulacji; zmiana stężenia pożywki wymaga zmiany stężenia roztworu podstawowego w zbiorniku
• Nie działa przy niskim ciśnieniu – instalacje grawitacyjne i systemy z małymi pompami mogą nie generować wystarczającej różnicy ciśnień
• Brak precyzji dozowania proporcjonalnego – przy zmiennym przepływie instalacji (różne sekcje otwarte w różnych cyklach) proporcja nawozu do wody zmienia się; do precyzyjnego dozowania proporcjonalnego przeznaczone są dozowniki proporcjonalne (Dosatron, MixRite, AquaBlend)